كه بيشتر أراضي آن به تيول داشتند وپس از محو قدرتشان زمينها بىصاحب مانده بود . معاوية به دستور عمر همه را بضبط آورد واز در آمد آن سالانه شصت ميليارد درهم برمىداشت . « 1 » قتل عثمان كه همهء فتنه‌ها از آن بود ، معمائى است . بىگفتگو اگر مروان حكم پسر عم وى كه بعدها قدرت از خاندان أبو سفيان ربود وخليفهء چهارم أموي شد ، منشى ورازدار عثمان نبود ، خونش نميريخت كه علي ( ع ) وخير انديشان قوم ، شورشيان را به مدارا از شهر برون كرده بودند ومصريان در راه بازگشت يكى را ديدند جمّازه سوار به حالي گمان انگيز كه گاه از راه ، برون وگاه درون ميشد وگوئى ميگفت عسس مرا بگير ودر قمقمهء وى نامه‌اى به موم گرفته ، بخط مروان ومهر عثمان يافتند كه بحاكم مصر نوشته بود شورشيان به آشتى بازگشته را دست وپا ببرد وبا هيجان باز آمدند وخانه‌اش بحصار گرفتند ودر آن لحظات سخت ، باز هم مروان از تحريك دشمنان پرهيجان كوتاهى نكرد واز فراز ديوار ، يكى از جماعت را به تير زد وكشت وغوغا طغيان كرد وشد آنچه شد . مدتها پيش از آنكه خطر علني شود ودود از خاكستر نمايان شود عثمان از معاوية كمك خواسته بود ووى سپاهى از شام به امارت يزيد بن أسد قسرى فرستاد كه تا ذي خشب نزديك مدينه آمد وبدستور معاوية همان جا بماند تا عثمان كشته شد وباز پس رفت « 2 » . بىگفتگو اگر معاوية به دست مروان در خون عثمان انگشت نداشت ، از قتل وى دلگير نبود كه با همهء دهاى أموي از آن بهره‌بردارى كرد وبه دستاويز خونخواهى عثمان اسلام را كه با همهء بحرانها هنوز در خط خود ميرفت از راه به در برد ونهضت بزرگ محمّد ( ص ) را در قالب

--> ( 1 ) ابن عساكر ( 2 ) ابن أبي الحديد